Breuken als bodem
voor beweging

Het gebied van de Peelhorst en Maasvallei is uniek. Bewegingen in de aardkorst hebben geleid tot een breukenstelsel in de bodem. Dit aardkundig fenomeen, dat tot op de dag van vandaag actief is, heeft een landschap gevormd met horsten (hoog) en slenken (laag).

Het landschap waarin drassige wijstgronden, ondoordringbare veengebieden en maasterrassen elkaar afwisselen, bepaalde eeuwenlang waar we woonden en werkten. Archeologische vindplaatsen verwijzen naar een rijk cultureel en religieus verleden. Het gebied staat bol van verborgen verhalen met een hoofdrol voor de Peelrandbreuk als natuurlijke en culturele barrière.

Recent nieuws

Nieuwe handtekeningen voor samenwerking
Nog meer slagkracht om te gaan voor Unesco Op vrijdag 2 oktober sloten twee nieuwe gemeenten zich aan ...

Het Geopark Peelhorst en Maasvallei i.o is een samenwerking van overheden, inwoners, ondernemers, onderwijs en andere maatschappelijke organisaties die zich hard maken om de unieke waarden van dit gebied in te zetten voor duurzame gebiedsontwikkeling. We dragen de Peelhorst en Maasvallei uit als een gebied van (inter)nationale waarde om trots en zuinig op te zijn.  Een vitaler landschap en groei in het toeristisch-recreatieve domein is waar we voor gaan. Daarvoor zoeken we de werking en invloed van de breuken tot op de bodem uit. Die kennis gaan we delen en gebruiken om onze bijzondere ondergrond te behouden, herstellen en benutten. En we zoeken naar bijzondere manieren om de breuken en haar invloedsfeer te beleven. Samen maken we het onzichtbare zichtbaar. Voor nu en voor later.

Wat is wijst?

Wijst vind je aan de hoge kant van de breuk. Het grondwater kan door de breuk niet meer horizontaal stromen in de ondergrond en wordt voor de breuk, omhoog gestuwd. Dit maakt dat hoger gelegen gronden nat, zelfs moerassig, zijn en de lager gelegen gronden droger. Een omgekeerd landschap dus!

Waarom kleurt het water langs de breuk oranje?

Het water dat aan het oppervlakte verschijnt bevat veel ijzer. Wanneer dat in aanraking komt met zuurstof gaat het oxideren. Roestvorming treedt op en het water kleurt oranje! Dit typische, zwaar ijzerhoudende kwelwater langs de Peelrandbreuk noemen we wijst. Wijst kan fosfaatfixatie veroorzaken en de goede waterkwaliteit maakt het tot leefgebied van bijzondere planten en dieren.

Waarom bevriezen de sloten langs de breuk niet?

Omdat het wijstwater  vanuit diep in de bodem komt, is de temperatuur van het water door het jaar heen constant. In de winter is het warmer dan die van normaal oppervlaktewater. Sloten met wijstwater bevriezen minder snel. Weilanden die onder water komen in de winter hebben minder last van vorstschade en leveren in het voorjaar eerder een snee gras.

Vrije Universiteit Amsterdam legt breuk bloot

In Uden is door de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoek gedaan naar de Peelrandbreuk. Hiervoor is dwars op de breuk een proefsleuf gegraven waardoor de ondoorlatendheid gemeten kon worden. Dit is een uniek onderzoek waarmee de eigenschappen van dit verschijnsel kunnen worden doorgrond. De Peelrandbreuk heeft namelijk veel invloed op de waterhuishouding langs de breuk. Zo vindt je hier de Wijst-gronden waar het waterpeil hoger staat dan in de lager gelegen slenken. Hiermee lijkt het de natuurwetten te tarten. De breuk biedt hiermee ook kansen voor een natuurlijke waterberging die een rol kan spelen bij klimaatadaptatie ten opzichte van de toenemende extremen in neerslag en droogte.

De Waardenmakers maakten een mooi videoverslag van het onderzoek.

we zoeken het
tot de bodem uit!